Transparantie in cosmetica: wat betekenen claims écht?
Steeds meer consumenten willen weten wat ze precies op hun huid en haar aanbrengen. Niet alleen de werking van een product telt, maar ook de herkomst van ingrediënten, de veiligheid én de betrouwbaarheid van claims zoals “natuurlijk” of “dermatologisch getest”. Transparantie begint bij cosmetica met het etiket: daar vind je naast bijvoorbeeld claims ook de volledige ingrediëntenlijst (INCI). Voor wie meer achtergrond zoekt, biedt de COSMILE Europe App onafhankelijke en begrijpelijke uitleg over álle cosmetica-ingrediënten.
Om beter te begrijpen wat claims op cosmetica nu écht betekenen, spraken we met dermatologen en keken we naar de wetenschappelijke onderbouwing erachter. Want wat zegt een etiket precies wanneer er staat “dermatologisch getest” of “natuurlijk”? En hoe weet je of een belofte als “vermindert rimpels” wel klopt?
Wat betekent ‘dermatologisch getest’?
Voor de vraag gingen we in gesprek met dr. Blok. Dr. Blok is dermatoloog en oprichter van het Allergiecentrum Nederland.
“De claim ‘dermatologisch getest’ betekent dat een product op de huid is getest, meestal via een gestandaardiseerde test, zoals een patch test. Soms wordt een echte product gebruikstest gedaan. Het doel van dit soort testen is om te beoordelen of het product irritatie veroorzaakt. Deze testen vormen een aanvullende stap bovenop de verplichte veiligheidsbeoordeling.”
De claim wordt ook beschreven in technisch document van de cosmetica-claimverordening, een wetgeving die geldt voor alle cosmeticaclaims:
“De claim ‘dermatologisch getest’ impliceert dat het product op mensen is getest onder toezicht van een dermatoloog. Afhankelijk van de formulering kan de claim verwijzen naar de werkzaamheid of de verdraagzaamheid van het product. Zelfbeoordelingsonderzoeken door consumenten zijn niet geschikt als onderbouwing van deze claim. Het Hof van Justitie van de EU heeft verduidelijkt dat de gemiddelde consument verwacht dat het product dermatologisch getest is op huidtolerantie en dat de resultaten positief waren.”
Hoe ziet zo’n dermatologische test er concreet uit?
“Bij een standaardtest wordt het product aangebracht op de huid van 40 tot 50 vrijwilligers, soms zelfs meer. De meeste deelnemers hebben een normale huid, een klein deel een gevoelige huid. Bij een patch test wordt een product op de huid aangebracht en blijft daar bijvoorbeeld 48 uur afgesloten zitten, waarna wordt beoordeeld of er huidirritatie optreedt. Voor babyproducten wordt de huid van de deelnemers soms vooraf extra gevoelig gemaakt met een tape-strip-methode. Bij deze methode gaan ze 10 keer heen en weer op de huid met een strip om de dode huidcellen deels weg te halen. De beoordeling van de resultaten gebeurt altijd door een arts.”
Lees het volledige interview hier.
Hoe zit het met claims zoals ‘vrij van chemicaliën’?
We vroegen het dermatoloog dr. Galimont-Collen. Dr. Galimont-Collen is kritisch op marketingtrucs in de wereld van cosmetica.
“Termen als ‘clean beauty’ of ‘vrij van chemicaliën’ zijn misleidend. “Water is ook een chemische stof. Alles is chemie. ‘Vrij van chemicaliën’ bestaat niet.” Zulke claims klinken mooi, maar ze zaaien onnodig angst en zetten andere producten onterecht in een kwaad daglicht.”
Het goede nieuws: in Europa is de cosmetica-wetgeving streng. “Alle producten in de winkel moeten aan strikte veiligheidseisen voldoen. Daar mag je best vertrouwen in hebben.”
Hoe beoordeelt u dan een huidverzorgingsproduct?
“Dat begint bij de volledige ingrediëntenlijst, dus niet alleen wat er op de voorkant van de verpakking staat, maar echt de complete INCI-lijst achterop. Ik kijk bijvoorbeeld naar de aanwezigheid van bekende allergenen of irriterende stoffen. Daarnaast speelt de reputatie van het merk mee. Grote, gerenommeerde merken investeren vaak veel in onderzoek, veiligheid en uitgebreide testprocedures.
Wat veel mensen niet weten, is dat een bepaald ingrediënt op zich misschien irriterend kan zijn, maar tóch veilig is als het goed geformuleerd is, bijvoorbeeld in een lage concentratie of in combinatie met verzachtende stoffen. De manier waarop een product samengesteld is, bepaalt dus veel. Goede formulering is echt cruciaal voor de veiligheid én de effectiviteit.”
Lees het volledige interview hier
Hoe zit het met effectiviteit?
Welke testmethoden worden gebruikt voor cosmetica claims?
- In vitro testen: in het lab, bijvoorbeeld op huidcellen of kunstmatige huidmodellen
- In vivo testen: op mensen, vrijwillige testpersonen, onder medisch toezicht.
- In vivo testen: op mensen, vrijwillige testpersonen, onder medisch toezicht.
- Instrumentele metingen: apparaten die bijvoorbeeld huidhydratatie, elasticiteit of rimpeldiepte kunnen meten (bijv. corneometer, cutometer, 3D-huidscans).
- Consumententesten: panels van proefpersonen die subjectief hun ervaring rapporteren (“95% ervaart zachtere huid na 4 weken”).
Voorbeeld: Zo werkt een klinische rimpeltest
- 1. Eerst worden proefpersonen geselecteerd en de beginsituatie van de huid (rimpeldiepte, huidtextuur) vastgelegd met foto’s en meetapparatuur.
- 2. Vervolgens brengen deze proefpersonen gedurende bijvoorbeeld 12 weken dagelijks het testproduct (bijvoorbeeld een crème met retinoïde) aan volgens instructies.
- 3. Aan het einde van de testperiode wordt de huid opnieuw onderzocht: digitale analyses van rimpeldiepte, expertbeoordelingen van voor- en na-foto’s, en soms echografie voor collageendichtheid.
- 4. Er wordt gekeken naar statistische significantie van de verbetering: zijn rimpels daadwerkelijk minder diep, zijn er positieve veranderingen in huidgevoel of textuur, en is het effect merkbaar voor proefpersonen én experts?
- 5. Vaak wordt er vergeleken met een placebocrème of een bestaande werkzame stof om aan te tonen dat het nieuwe product effectief is.
Is er wetgeving voor cosmetica claims?
Om consumenten beter te beschermen tegen misleidende informatie, gelden in de EU strikte regels voor claims op cosmetische producten. Fabrikanten mogen alleen beweringen doen over de werking, samenstelling of voordelen van een product als deze onderbouwd zijn met betrouwbare en verifieerbare gegevens.
De cosmetica-claimverordening (EU 655/2013) zorgt ervoor dat consumenten eerlijke, duidelijke en begrijpelijke informatie krijgen, zodat zij weloverwogen keuzes kunnen maken. Dit draagt bij aan transparantie in de markt en voorkomt dat producten zich onterecht onderscheiden van hun concurrenten. Zo weet jij als consument beter wat je koopt én waarom.
Terug naar jou – transparantie in de praktijk
- Lees het etiket zorgvuldig.
- Gebruik de COSMILE Europe app voor onafhankelijke uitleg van ingrediënten.
- Vraag advies aan een dermatoloog, huidtherapeut of schoonheidsspecialist bij twijfel of een product bij jouw huid past.
- Kijk op MijnCosmetica.nl voor merk-onafhankelijke, op wetenschap en feiten gebaseerde informatie over cosmetica.
