Een uitgebreide gids voor ouders en verzorgers
Steeds meer kinderen en tieners komen via sociale media, influencers en leeftijdsgenoten in aanraking met skincarestrends, -producten en schoonheidsidealen. En veel kinderen, met name meisjes, hebben veel interesse hierin. Voor veel ouders en verzorgers roept dit vragen op: wat heeft je kind nu echt nodig en welke producten zijn passend?
Deze gids is ontwikkeld in samenwerking met dr. Yael Kon, dermatoloog bij het Medisch Centrum Jan van Goyen en moeder van drie kinderen. De gids biedt volledige, betrouwbare en praktisch toepasbare informatie, afgestemd op de Nederlandse zorgstructuur en regelgeving. De nadruk ligt niet op het bereiken van een ‘perfecte huid’, maar op het stimuleren van een gezonde relatie met skincare, zelfbeeld en welzijn.
Wat is skincare?
Skincare is het Engelse woord voor huidverzorging en verwijst doorgaans naar de verzorging van de huid, vooral van het gezicht en de hals, met producten en gewoontes om deze gezond, schoon en beschermd te houden. Denk bijvoorbeeld aan dag- en nachtcrèmes, serums en reinigers.
Wanneer je kind een bestaande huidaandoening heeft, zoals eczeem, psoriasis of ernstige acne, is het belangrijk om altijd contact op te nemen met de huisarts, apotheker of dermatoloog voor persoonlijk advies. De informatie in deze gids is bedoeld voor kinderen en tieners zonder medische huidaandoeningen.
Voor alle leeftijden geldt dat het streven naar perfectie onrealistisch is. Veel beelden op sociale media zijn bewerkt of gefilterd en geven geen realistisch beeld van hoe een normale huid eruitziet. Aandacht voor diversiteit, realistische beelden en het waarderen van verschillende vormen van schoonheid, ook door de cosmeticaindustrie, kan bijdragen aan een gezonder en evenwichtiger zelfbeeld.
Als ouder of verzorger kun je hierin een rol spelen door positief over jezelf en anderen te spreken en skincare te benaderen als onderdeel van gezondheid en welzijn, niet als een schoonheidsdoel.
Geschikte skincare gewoonten voor kinderen zijn eenvoudig, snel en makkelijk te onthouden. Een skincareroutine zal je kind of tiener geen ‘perfecte’ huid geven, daarom is het belangrijk dat ze realistische verwachtingen hebben en hun eigen huid en uiterlijk accepteren. De huid schoon houden, bijvoorbeeld met een milde reiniger, en indien nodig een droge huid hydrateren met een lichte moisturizer, helpt om de huid zacht, soepel en in goede conditie te houden. Een vaste routine, teveel producten gebruiken en producten met extra cosmetische claims, zoals anti-aging, glow of egaliserende werking, zijn voor de jonge huid niet nodig en kunnen juist leiden tot irritatie.
Zorg ervoor dat je kind, wanneer het weer daarom vraagt, een zonnebrandcrème met minimaal SPF 30 gebruikt. Deze beschermt tegen zowel UVA- als UVB-stralen. De SPF-waarde geeft de bescherming tegen UVB-stralen aan, en de bescherming tegen UVA-stralen wordt aangegeven met het symbool ‘UVA’ in een cirkel. Gebruik bij voorkeur een zonnebrandcrème voor het hele gezin of voor kinderen in plaats van een product met extra schoonheidsvoordelen, zoals bijvoorbeeld Anti-aging, welke specifiek voor volwassenen bedoeld is.
Het eerste en belangrijkste punt voor alle leeftijdsgroepen is om je kind of tiener te laten begrijpen dat het nastreven van een ‘perfecte’ huid onrealistisch is, aangezien veel afbeeldingen op sociale media zwaar bewerkt zijn en de werkelijkheid niet weerspiegelen. Gesprekken over de invloed van sociale media op zelfvertrouwen en lichaamsbeeld kunnen bijdragen aan een positief zelfbeeld, zeker wanneer er ook aandacht is voor hun unieke sterke punten en kwaliteiten. Geef het goede voorbeeld door je eigen natuurlijke schoonheid te omarmen en positief over jezelf en anderen te spreken.
Hieronder vindt je meer gedetailleerd advies, afgestemd op verschillende leeftijdsgroepen:
Welk skincare-advies geldt voor kinderen van 7 tot 11 jaar?
In deze leeftijdsfase draait skincare vooral om het beschermen tegen de zon. Wassen van de huid met een milde reiniger, zonder te schuren of te scrubben, is meestal voldoende. Traditionele zeep is alkalisch en kan hierdoor de huid meer irriteren. De neutrale of licht zure syndets of zeepvrije formules die tegenwoordig gebruikt worden behouden de huidbarrière beter waardoor deze de huid minder uitdrogen en de voorkeur verdienen voor de jonge huid. Als de huid (te) droog is, kan een hydraterende (basis) crème gebruikt worden . Bij zonblootstelling is bescherming met een zonnebrandcrème van SPF 30 of hoger noodzakelijk. Producten met cosmetische of anti-aging claims zijn in deze fase niet geschikt.Met de eerste puberteitsveranderingen kan de huid iets vetter of juist droger gaan worden. Samen met je kind kun je bekijken welke eenvoudige producten prettig zijn en goed passen bij hun huid.
Advies van dr. Yael Kon, dermatoloog: “Als dermatoloog raad ik aan om de huid van kleine kinderen vooral goed vet te houden en goed te beschermen tegen de zon. Tegenwoordig zijn wij eigenlijk “te”schoon wat huidproblemen zoals eczeem bevorderd. Om dit te verminderen is het belangrijk om de huid goed te (re-)hydrateren en hiermee de huidbarrière te ondersteunen. Ook weten wij ondertussen dat zonneschade op jonge leeftijd de grootste schade aanricht op lange termijn, waarvoor goede zonbescherming juist op deze jonge leeftijd extra belangrijk is. Daarnaast geldt natuurlijk: jong geleerd is oud gedaan. “
Welk skincare-advies geldt voor tieners van 11 tot 14 jaar?
In de vroege puberteit veranderen hormoonspiegels en dat heeft vaak invloed op de huid.
Skincare-producten kunnen in dit geval bijdragen aan het verbeteren van de huidconditie. Bij een ernstige acne en/of littekenvorming door de acne is het belangrijk contact op te nemen met de huisarts of dermatoloog voor een behandeling. Het dagelijks reinigen van de huid met een milde reiniger met lauwwarm water, zonder te schuren of te scrubben, helpt om de huid schoon en comfortabel te houden. Ook bij een vettere huid kan het fijn zijn om te hydrateren met een lichte, niet-comedogene (verstopt de poriën niet) moisturizer. Zonbescherming is essentieel; een dagcrème met SPF kan ondersteunen, maar vervangt geen zonnebrandcrème bij langdurige blootstelling aan de zon.
In deze fase zijn serums, peelings en anti-aging producten niet nodig. Producten die gericht zijn op rimpels, pigmentvlekken of huidveroudering bieden geen voordeel voor de jonge huid en kunnen irritatie veroorzaken.
Advies van Yael Kon, dermatoloog: “Als dermatoloog zie ik steeds meer dat tieners uitgebreide skincare gebruiken, vaak door invloed van leeftijdsgenoten en sociale media. Deze zijn meestal onnodig en steeds vaker zie ik huidproblemen (zoals irritatie, allergisch eczeem en zelfs acne) die juist door deze onnodige skincare zijn ontstaan. Als iemand heel veel verschillende producten tegelijk gebruikt is het ook moeilijker om te achterhalen, welk(e) product(en) de klachten veroorzaken. Complexe routines die online populair zijn, raad ik af. Stimuleer je kind om producten te kiezen die passen bij leeftijd en huidtype, en actieve anti-aging ingrediënten die voor volwassenen bedoeld zijn te vermijden. “
Welk skincare-advies geldt voor tieners tieners van 15 tot 18 jaar?
Veel tieners hebben in deze fase al een vaste gewoonte, maar tonen ook interesse in trends en nieuwe producten. Het is waardevol om hierover in gesprek te blijven en marketingclaims samen kritisch te bekijken. De basis van reinigen, hydrateren en beschermen blijft voldoende. Anti-aging producten zijn ook op deze leeftijd niet nodig en kunnen voor irritatie en andere onnodige huidproblemen zorgen; zonbescherming is het enige passende product voor deze leeftijd met bewezen preventieve werking tegen huidveroudering.
Advies van dr. Yael Kon, dermatoloog: “Acne kan het zelfbeeld van een tiener sterk beïnvloeden en voor grote onzekerheid zorgen. Sociale media kunnen dit gevoel nog versterken. Het is heel begrijpelijk dat tieners er van alles proberen aan te doen om van die puisten af te komen en graag aan de vaak foute beloftes op sociale media willen geloven. Als je kind zich voor zijn acne schaamt, ga dan samen met je kind naar de huisarts en bespreek een verwijzing naar de dermatoloog.”
Welk skincare-advies is er voor een vette huid?
Een vette huid ontstaat vaak door hormonale veranderingen en is een normaal onderdeel van de puberteit. Mild reinigen is belangrijk, maar agressief wassen of scrubben kan de klachten juist verergeren. De huid kan het best gewassen worden met een ‘zeepvrije’ zeep of syndet (synthetic detergents). Traditionele zeep is alkalisch en kan hierdoor de huid meer irriteren. De neutrale of licht zure syndets en zeepvrije formules behouden de huidbarrière beter waardoor deze de huid minder uitdrogen en de voorkeur verdienen voor de jonge huid. Ook een vette huid kan behoefte hebben aan hydratatie; een olievrije, niet-comedogene moisturizer helpt de huid in balans te houden. Een te vette creme of foundation kan voor afsluiting zorgen en puistjes juist verergeren. Zonbescherming blijft noodzakelijk en werkt het best wanneer gekozen wordt voor een lichte formule die niet vet aanvoelt. Goede hygiëne, zoals het wassen van handen en het regelmatig reinigen van make-upkwasten, kan helpen om onzuiverheden te verminderen.
Hoe herken je zeepvrije reinigers?
Niet alle producten die op zeep lijken, zijn ook echt zeep. Echte zeep ontstaat door een specifiek chemisch proces (verzeping) en bevat zouten van vetzuren; deze kunnen de huid soms uitdrogen door de lage pH (zuurgraad). Tegenwoordig worden veel van dit soort zepen milder gemaakt, bijvoorbeeld door toevoeging van oliën. Toch vormen traditionele zepen nog maar een klein deel van de producten die vandaag in de winkel staan. De meeste reinigingsproducten voor huid zijn tegenwoordig synthetische reinigers (ook wel ‘syndets’ genoemd). Deze worden niet gemaakt via verzeping en zijn daardoor meestal milder voor de huid. Je herkent zeepvrije producten aan benamingen zoals facewash, cleansing bar, beauty bar, wasgel, en het woord ‘zeep’ wordt juist niet genoemd. Je kunt ook letten op woorden op de verpakking, zoals ‘zeepvrij’, ‘mild’ of ‘geschikt voor de gevoelige huid’.
Welk skincare-advies is er voor een gevoelige huid?
Een gevoelige huid reageert sneller met roodheid, jeuk of een branderig gevoel. Het is extra belangrijk om dagelijks de huid goed vet te houden en de huidbarrière te ondersteunen.Gebruik producen die specifiek bedoeld zijn voor de gevoelge huid, zoals parfumvrije en zeepvrije wasgels en vermijd heet water. Voor zonbescherming kan een zonnebrandcrème speciaal voor de gevoelige huid ook prettiger zijn.
Jeugdpuistjes
Jeugdpuistjes komen zeer vaak voor bij tieners en hebben niets te maken met slechte hygiëne. Het is belangrijk om mild te reinigen en de huid niet te scrubben omdat dit kan irriteren. Puistjes en mee-eters uitknijpen wordt afgeraden want dat maakt de huid vatbaar voor ontstekingen. Zelfzorgmiddelen uit de drogist, parfumerie en apotheek kunnen helpen, maar verbetering kost vaak meerdere weken. Wanneer jeugdpuistjes ernstig, pijnlijk of verlittekenend zijn, is het verstandig om de huisarts of dermatoloog te raadplegen voor verdere behandeling.
Advies van Yael Kon, dermatoloog: “Als dermatoloog adviseer ik dat vrij verkrijgbare middelen vaak een goed startpunt zijn voor het behandelen van puistjes. Vraag een apotheker/drogist om uitleg over de verschillende producten en hun werking. Het is belangrijk om te weten dat het enkele weken tot een paar maanden kan duren voordat de eerste resultaten zichtbaar zijn, dus moedig je tiener aan om geduldig te blijven en de behandeling consistent te gebruiken. Bij sommige mensen kunnen voeding, stress of andere leefstijlfactoren invloed hebben op acne en huidproblemen. In het algemeen kunnen wij zeggen dat een gezonde levensstijl positieve effecten kan hebben en voeding met een hoge glycemische index* en gebruik van sportsupplementen acne kan verergeren. Als vrij verkrijgbare middelen onvoldoende effect hebben of de acne ernstig is, raad ik aan om de huisarts of een dermatoloog te raadplegen. Zij kunnen een behandeling op maat bieden, eventueel met sterkere medicatie.”
*dit verwijst naar producten welke zorgen voor een snelle stijging van je bloedsuiker.
Het is goed om te weten dat cosmetische producten in Europa vallen onder strenge regelgeving. Op de verpakking moet altijd een ingrediëntenlijst (volgens de INCI-namen), eventuele waarschuwingen en informatie over houdbaarheid vermeld staan. De ingrediëntenlijst is vooral bedoeld voor mensen met een vastgestelde allergie.
Voor uitleg over ingrediënten en hun functie kun je terecht op de COSMILE Europe database of download de COSMILE Europe-app . Met deze app kun je informatie over ingrediënten opzoeken door de ingrediëntenlijst op het etiket van een product te scannen en handmatig naar informatie over een specifiek ingrediënt te zoeken.
De app stelt consumenten ook in staat om bij te houden welke ingrediënten in cosmetische producten voor hen van belang zijn of waarvoor ze een door een dermatoloog bevestigde allergie hebben. De COSMILE Europe-database is in Europa in vele talen beschikbaar.
Claims zoals ‘speciaal voor de jonge huid’ of ‘teen-safe’ betekenen niet dat andere producten onveilig zijn; alle cosmetica moet wettelijk veilig zijn, óók voor kinderen. Het verschil zit vooral in de geschiktheid voor een bepaalde leeftijd of huidtype.
Anti-aging producten zijn ontwikkeld voor een volwassen huid met zichtbare tekenen van huidveroudering, zoals rimpels of pigmentvlekken. Bij kinderen en tieners zijn deze tekenen nog niet aanwezig. Het gebruik van anti-aging producten levert daarom geen voordeel op en kan juist leiden tot irritatie of verstoring van de huidbarrière. De enige zinvolle preventieve stap op jonge leeftijd is consequente zonbescherming.
Zijn scrubben, gezichtsmaskers en serums geschikt voor kinderen en tieners? Advies van dr. Yael Kon, dermatoloog: “Exfoliëren, gezichtsmaskers en serums zijn geen essentiële onderdelen van de skincare voor een kind of tiener. Mechanische scrubs kunnen de huid irriteren en de huidbarrière beschadigen, vooral bij een jonge, gevoelige huid. Ook chemische exfolianten zoals AHA’s en BHA’s zijn meestal te krachtig voor deze leeftijdsgroep. Serums en sheetmaskers met cosmetische claims zoals “verhelderend”, “anti-rimpel” of “extra glow” bieden op jonge leeftijd geen meerwaarde en kunnen juist overgevoeligheid of irritatie veroorzaken. Bij tieners met acne of mee-eters kunnen specifieke producten met bijvoorbeeld salicylzuur zinvol zijn, maar deze moeten voorzichtig en geleidelijk worden geïntroduceerd. In het algemeen geldt dat skincare voor jongeren het beste eenvoudig kan blijven. Zachte reiniging, een passende hydraterende crème en dagelijkse zonbescherming vormen de basis. Extra stappen zijn niet nodig, tenzij daar een medische reden voor is en dit wordt geadviseerd door een huisarts of dermatoloog.”
Gezonde skincare begint bij een eenvoudige basis die aansluit op wat de huid op dat moment nodig heeft: reinigen, hydrateren en beschermen tegen de zon, maar alleen als dat nodig is. Door sociale media en schoonheidsidealen bespreekbaar te maken en te benadrukken dat meer producten niet automatisch betere resultaten geven, help je kinderen en tieners om kritisch te blijven. Ook de cosmetica-industrie zet zich in om verantwoord gebruik te stimuleren, onder meer door in te zetten op duidelijke voorlichting en realistische verwachtingen. Skincare kan het beste, door iedereen, worden gepresenteerd als fijne vorm van zelfzorg en niet als een middel om perfectie na te streven.
Advies van Yael Kon, dermatoloog: “Een eenvoudige, consistente basis helpt kinderen om een positieve relatie met hun huid te ontwikkelen. Zelfacceptatie en realistische verwachtingen zijn minstens zo belangrijk als welk product dan ook.”
Hoe kan ik het goede voorbeeld geven?
Kinderen zijn oplettend en willen vaak het gedrag van volwassenen nabootsen. Wanneer je praat over je eigen skincare, kun je uitleggen dat volwassenen soms producten gebruiken die niet geschikt zijn voor kinderen, omdat de volwassen huid andere behoeften heeft. Anti-aging-producten bijvoorbeeld zijn gemaakt om veranderingen aan te pakken die pas later in het leven voorkomen. Wees open over waarom je bepaalde producten gebruikt, maar benadruk dat de basis van skincare (alleen indien nodig: reinigen, hydrateren en beschermen tegen de zon) op elke leeftijd hetzelfde is. Door dit verschil uit te leggen, voelen kinderen zich gerust dat hun eenvoudige basis helemaal voldoende is en leren ze dat productkeuze altijd moet passen bij hun huidtype, leeftijd en behoeften.
Voor verdere verdieping en ondersteuning kunnen ouders en verzorgers gebruikmaken van betrouwbare Nederlandse bronnen, zoals MijnCosmetica.nl voor informatie over cosmetica en COSMILE Europe voor informatie over ingrediënten, NVDV (Nederlandse vereniging voor dermatologie en venerologie) of Thuisarts.nl en patientenfolders voor medische achtergrondinformatie, het Huidfonds voor informatie over de zon en huidkanker, en het Nederlands Jeugdinstituut voor informatie over mentale gezondheid en mediaopvoeding.
De Nederlandse Cosmetica Vereniging bedankt de Cosmetic, Toiletry and Perfumery Association (CTPA, brancheorganisatie in het Verenigd Koninkrijk) voor het delen van concepten, kennis en expertise. Daarnaast gaat onze dank uit naar dermatoloog Dr. Yael Kon voor het meeschrijven en naar het Huidfonds voor het beschikbaar stellen van waardevolle informatie.