Wat is retinol?
Retinol is een vorm van vitamine A1. Je lichaam heeft deze vitamine nodig en maakt het deels zelf aan. Daarnaast krijg je het binnen via voeding zoals, vis, eieren, boter en andere zuivelproducten.
Retinol is een vetoplosbare vitamine die in het lichaam werkt als een “radicaalvanger”: het beschermt cellen tegen schade door vrije radicalen. Het nadeel van een vetoplosbare vitamine is vooral dat je lichaam deze kan opslaan zonder ze snel kwijt te raken. Omdat je lichaam ze bewaart, kan een langdurig te hoge inname leiden tot klachten of schade. Omdat pure retinol gevoelig is voor licht en zuurstof, gebruiken cosmetische producten vaak stabielere vormen zoals retinylacetaat, retinylpalmitaat en retinal, die allemaal derivaten van vitamine A (retinol) zijn.
Waarom wordt retinol gebruikt in cosmetica?
Verminderen van droogheid en schilfers
Een tekort aan vitamine A kan de huid droog en schilferig maken. Retinol in cosmetica kan dit verminderen.
Versnellen van celvernieuwing
Retinol zorgt ervoor dat oude huidcellen sneller loslaten, waardoor je huid frisser oogt.
Let op: juist omdat retinol de celvernieuwing stimuleert, kan het bij een jonge huid (die al snel en actief vernieuwt) eerder voor irritatie zorgen. Voor jonge gebruikers is retinol daarom niet geschikt.
Stimuleren van collageen
Het ondersteunt de aanmaak van collageen en remt afbraak. Collageen houdt je huid stevig en elastisch.
Belangrijk: retinol maakt de huid gevoeliger voor zonlicht
Retinol versnelt de celvernieuwing en maakt daarmee de bovenste huidlaag dunner. Hierdoor heeft de huid minder bescherming tegen UV-straling. Dit verhoogt het risico op zonnebrand, vroegtijdige huidveroudering en schade door de zon, zelfs bij kortdurende blootstelling. Gebruik daarom altijd zonbescherming wanneer je retinol aanbrengt, zowel in de zomer als in de winter. Als je bijvoorbeeld ’s avonds een nachtcrème of serum met retinol hebt gebruikt, bescherm je huid de volgende ochtend dan altijd met een product dat SPF bevat.
Zijn retinol en haar derivaten veilig in cosmetica?
Ja, retinol en de derivaten retinylacetaat, retinylpalmitaat en retinal zijn veilig in cosmetica wanneer ze volgens de Europese regels zijn geformuleerd. Alle cosmeticaproducten in Europa worden vooraf zorgvuldig beoordeeld op hun veiligheid.
Wel telt je totale inname van vitamine A op — via voeding, supplementen en cosmetica. Een te hoge inname kan klachten veroorzaken, zoals droge huid, misselijkheid, duizeligheid of hoofdpijn. Daarom heeft de EU limieten opgesteld voor het gebruik in huidverzorgingsproducten.
Europese regels voor retinol en haar derivaten
Maximale hoeveelheden (in RE — retinol equivalent):
- Bodylotion: max. 0,05%
- Crèmes en serums voor het gezicht: max. 0,3%
Verplichte waarschuwing op het etiket:
“Bevat vitamine A. Denk vóór gebruik na over uw dagelijkse inname.”
Deze regels gelden vanaf 1 november 2025.
Producten die vóór die datum op de markt zijn gebracht, mogen tot 1 mei 2027 worden uitverkocht en kunt u zonder probleem blijven gebruiken.
Hoe gebruik je retinol veilig?
- Gebruik altijd zonnebrand met minimaal SPF30 wanneer je retinol gebruikt.
- Vermijd retinol op een jonge huid, die al een optimale celvernieuwing heeft en sneller geïrriteerd kan raken.
- Combineer retinol niet zomaar met supplementen met vitamine A.
- Twijfel je over je totale vitamine A-inname? Vraag advies aan je huisarts.
Het Europese adviesorgaan voor consumentenveiligheid (SCCS) heeft retinol en haar derivaten als ingrediënt in cosmetica veilig bevonden.
Hoe herken je retinol op het etiket?
- Retinol
- Retinyl acetate
- Retinyl palmitate
- retinyl propionate
Hoe zit het met tretinoïne en trifaroteen via de dermatoloog (huidarts)?
- Tretinoïne
- Trifaroteen
Deze producten worden door dermatologen voorgeschreven bij medische huidaandoeningen, zoals acne. Tretinoïne en trifaroteen zijn verboden in cosmetica omdat het sterk werkende geneesmiddelen zijn met bekende gezondheidsrisico’s. Er kleven dus risico’s aan het gebruik van deze middelen voor cosmetische doelen, zoals het verminderen van rimpels.
Daarnaast bestaat er nauwelijks onafhankelijk wetenschappelijk bewijs dat trifaroteen effectief is tegen huidveroudering. Vrijwel al het beschikbare onderzoek richt zich op acne, niet op anti-aging. De claims die nu op sociale media circuleren, zijn daarom vooral marketing, gepresenteerd alsof het gaat om een baanbrekende dermatologische innovatie.
Hoe zit het met tretinoïne en trifaroteen via de dermatoloog (huidarts)?
Te hoge vitamine A-belasting:
Door de hoge concentraties kan de totale inname van vitamine A in het lichaam toenemen, wat gezondheidsrisico’s kan geven.
Sterke huidirritatie:
Deze middelen geven sneller roodheid, schilfering en gevoeligheid, zeker wanneer ze niet worden gebruikt voor een medisch doel.
Zonlichtgevoeligheid neemt sterk toe:
De huid reageert sneller op UV-licht, waardoor je juist sneller huidveroudering en pigmentvlekken kunt krijgen wanneer je niet extreem zorgvuldig beschermt tegen de zon.
Beter niet tijdens de zwangerschap.
Hou er rekening mee dat tretinoïnecrème of creme met trifaroteen tijdens de zwangerschap beter vermeden kan worden. Sommige studies linken het gebruik aan geboorteafwijkingen, vooral bij orale vitamine A-derivaten. Hoewel de impact van plaatselijk gebruik minder duidelijk is, bestaat er geen wetenschappelijke zekerheid over de risico’s. Daarom is het veiliger om deze medische producten volledig te vermijden tijdens de zwangerschap.
Let op: juist omdat retinol de celvernieuwing stimuleert, kan het bij een jonge huid (die al snel en actief vernieuwt) eerder voor irritatie zorgen. Voor jonge gebruikers is retinol daarom niet geschikt.
Reactie van Dr David Njoo (Dermatoloog David Njoo Skin & Laser Clinics)
“Trifaroteen is een sterk werkend retinoid en is officieel geregistreerd voor de medische behandeling van acne op het gezicht en op de romp. In theorie zou het kunnen werken als anti-aging middel, maar daar is nog onvoldoende klinisch bewijs voor. Daarnaast zijn er enkele veiligheidsrisico’s bekend. Op korte termijn kan trifaroteen je huid niet alleen uitdrogen maar ook zonlicht gevoeliger maken met verhoogde kans op zonverbranding en pigmentvlekken. Deze kans wordt groter als je daarnaast dagelijks exfoliërende cleansers gebruikt. Mensen die last hebben van een eczeem gevoelige huid of van rosacea worden daarom afgeraden dit middel te gebruiken. Verder wordt trifaroteen gecontraïndiceerd tijdens zwangerschap en borstvoeding vanwege de potentieel teratogene effecten. Nee, het is geen goede ontwikkeling dat trifaroteen wordt gepromoot als de nieuwste anti-rimpel rage, omdat er geen bewijs is dat het beter werkt dan de gebruikelijke bewezen werkzame en veilige middelen zoals retinolen en bakuchiol. En ja, het is op recept verkrijgbaar, maar dat maakt het vooralsnog geen effectief noch veilig middel voor je huid”